Dzięki wprowadzeniu w 2023 r., postulowanego przez naszą Federację - ustawowego obowiązku zgłaszania przypadków napaści na pracowników socjalnych oraz oznaczania sytuacji niebezpiecznych w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego – już w 2024 r. o ok. 600% (!) wzrosła liczba raportowanych zdarzeń zagrażających bezpieczeństwu osobistemu pracowników socjalnych. W reakcji na lawinowy skok w ministerialnej statystce, nasza organizacja podejmuje kolejne działania mające zwiększyć bezpieczeństwo pracowników pomocy społecznej.
Jak wynika z corocznych danych gromadzonych przez MRPiPS poprzez Centralną Aplikację Statystyczną (CAS), na dzień 12.12.2024 r. – odnotowano 186 zdarzeń napaści na pracowników socjalnych tj. o 158 więcej niż w roku 2023. Najwięcej przypadków miało miejsce w województwach wielkopolskim i mazowieckim, a najmniej – w łódzkim, pomorskim i świętokrzyskim. Wzrosła również liczba zdarzeń zgłoszonych do prokuratury tj. z 2 zawiadomień w 2023 r. do 18 w 2024 r.
Tabela Liczba zgłoszeń agresji wobec pracowników socjalnych w latach 2018-2019 i 2022-2024
Warto podkreślić, że dopiero od 1 listopada 2023 r. na podstawie art. 23 ust. 4a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w Centralnej Aplikacji Statystycznej Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej gromadzi informacje o każdym czynie, o którym mowa w art. 222, art. 223 lub art. 226 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, popełnionym wobec pracownika socjalnego. Dane gromadzone sprzed 1 listopada 2023 r. były zgłaszane przez jednostki pomocy społecznej nie obowiązkowo (brak regulacji prawnej), stąd nie odzwierciedlały pełnego obrazu faktycznych zdarzeń z użyciem przemocy wobec pracowników socjalnych za ten okres. O skali zjawiska przemocy wobec pracowników socjalnych świadczyły natomiast: raport NIK z 2019 r. oraz dane zawarte w publikacji „Bezpieczeństwo pracy pracownika socjalnego. Nich ktoś nas wysłucha.” Autorstwa: Boryczko M., Dunajska A., Grodzicka A., Krause M. (2016).
Po tragicznych wydarzeniach w Makowie, dzięki postulatom naszej organizacji, wprowadzono m.in.: powyższy obowiązek zgłaszania przypadków napaści na pracowników socjalnych oraz oznaczania sytuacji niebezpiecznych w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego, obowiązkowe szkolenia w zakresie podnoszenia poziomu bezpieczeństwa osobistego pracowników socjalnych co 2 lata, możliwość skorzystania z asysty Policji lub drugiego pracownika socjalnego podczas wykonywania czynności, ochronę prawną analogiczną jak dla funkcjonariuszy policji tj. obowiązek udzielania pomocy prawnej w przypadku pokrzywdzenia pracownika jednym z ww. przestępstw, obowiązek zapewnienia przez pracodawcę pomocy psychologicznej pokrzywdzonemu pracownikowi.
Domagamy się natomiast m.in.: zwiększenia wysokości kar i ich nieuchronności wobec sprawców napaści, obowiązku zgłaszania przez samych pracodawców ww. przypadków przemocy organom ścigania, skuteczniejszego działania organów ścigania w tych sprawach, wprowadzenia przez MRPiPS rozporządzenia dotyczącego wymiaru, formy i zakresu obowiązkowych szkoleń dot. bezpieczeństwa.
