17 października obchodzimy Międzynarodowy Dzień Walki z Ubóstwem. W Polsce pomimo sukcesów na tym polu – nadal 1,6 mln Polaków doświadcza ubóstwa w skrajnej postaci, a liczba dzieci w skrajnym ubóstwie wynosi 313 tys. Sfera niedostatku obejmuje jednak 39,4% Polaków, co oznacza że ponad 15 mln obywateli żyje poniżej minimum socjalnego. Nadal więc mamy wspólnie jako społeczeństwo i pracownicy socjalni sporo do zrobienia, szczególnie w obliczu wyzwań związanych z trwającą epidemią.
Ustanowiony w 1992 r. przez ONZ Międzynarodowy Dzień Walki z Ubóstwem zwraca nawiązuje do Światowego Dnia Sprzeciwu Wobec Nędzy zainicjowanego jeszcze w 1987 r. przez Ruch ATD Czwarty Świat. Dzień ten w sposób szczególny zwraca uwagę na sytuację osób ubogich i konieczność uznania walki z ubóstwem za priorytet w budowaniu zrównoważonej przyszłości. 17 października to dzień, kiedy wielu ludzi gromadzi się i podejmuje starania, aby głos osób biednych został usłyszany, a ich wiedza (doświadczenia) uznana przez resztę społeczeństwa.
W sposób szczególny w walkę z ubóstwem zaangażowani są pracownicy socjalni. W obliczu zagrożenia powiększania sfery ubóstwa, jako konsekwencji trwającej pandemii europejskie organizacje członkowskie IFSW, sformułowały następujące przesłanie:
1.Skutki pandemii najbardziej dotknęły ludzi, z którymi pracownicy socjalni często pracują – tych, którzy są już bezbronni, marginalizowani i żyją w ubóstwie. Zamknięcie lub ograniczenie podstawowych usług utrudnia obywatelom uzyskanie potrzebnego im wsparcia.
2. Potrzeby i wymagania rosną w obliczu bezrobocia, stresu spowodowanego zamknięciem w domu, żałobą, złym stanem zdrowia, izolacją, zwiększonym rasizmem i uprzedzeniami oraz brakiem środków na przezwyciężenie tych wyzwań i niekorzystnych warunków życia.
3. W wielu państwach Europy pandemia ujawnia pęknięcia, które od lat pojawiają się w systemach opieki zdrowotnej i pomocy społecznej z powodu realizowanych oszczędności i w obliczu ich niedofinansowania. Kryzys tylko uwypuklił problemy spowodowane poważnym niedoborem finansowania usług socjalnych i zdrowia publicznego w większości krajów oraz traktowaniem opieki zdrowotnej i pomocy społecznej jako odrębnych i nierównych systemów względem innych.
4.Pandemia pokazuje poważne konsekwencje nierówności zdrowotnych, społecznych i gospodarczych, jakich doświadcza duża część społeczeństwa. Stała się więc ona kwestią sprawiedliwości społecznej. Ma tym samym także wpływ na prawa człowieka, a także na gospodarkę. Pogłębienie się już i tak istniejących nierówności oznacza, że ci, którzy najbardziej potrzebują wsparcia poprzez dostęp do odpowiedniej opieki zdrowotnej, usług socjalnych, mieszkalnictwa i edukacji, nie otrzymują ich i tym samym najsilniej zmagają się z katastrofalnymi konsekwencjami gospodarczymi pandemii. Dobrej kondycji gospodarczej nie da się osiągnąć bez dobrej kondycji społecznej.
5.Struktura organizacyjna systemów opieki zdrowotnej i pomocy społecznej różni się w poszczególnych państwach, ale w grupach pracowników służby zdrowia i pracowników pomocy społecznej istnieje ciągłe zagrożenie zakażeniem. Między usługami "zdrowotnymi" i "socjalnymi" w poszczególnych państwach także pojawiają się znaczne różnice, często wyznaczane są one jednak arbitralnie.
6.Badanie IFSW Global stwierdza, że środki mające na celu kontrolę i zapobieganie rozprzestrzenianiu się COVID-19 ograniczyły usługi i obowiązki zwykle wykonywane przez pracowników socjalnych, przy jednoczesnym generowaniu nowych potrzeb społecznych. Pogłębiły się tym samym podstawowe problemy społeczne i nierówności, które nie są dostrzegane z uwagi na priorytety finansowania.
Tradycyjnie obchody Międzynarodowego Dnia Walki z Ubóstwem w Polsce zoorganizował Ruch ATD Czwarty Świat, a Europejska Sieć Przeciwdziałania Ubóstwu w Polsce (EAPN Polska) wydała raport dotyczący ubóstwa w naszym kraju.
Zachęcamy do zapoznania się z raportem na temat biedy w Polsce w 2020 r. przygotowanym przez EAPN Polska autorstwa dr hab. Ryszarda Szarfenberga
Dziękujemy Andrzejowi Gocłowskiemu za inspirację w przygotowaniu materiału. W części dot. rysu historycznego wykorzystaliśmy także jego wpis zamieszczony w serwisie forum ops.pl. Dane dotyczące ubóstwa pochodzą ze strony EAPN Polska.
